Η Μάρθα Γκράχαμ είπε κάποτε «οι χορευτές πεθαίνουν δύο φορές – μία φορά όταν σταματούν να χορεύουν και αυτός ο πρώτος θάνατος είναι ο πιο οδυνηρός».

Η καριέρα ενός χορευτή μπορεί να είναι βραχύβια. Ο χορός όταν δεν αποτελεί απλά ένα χόμπυ, μπορεί να προκαλέσει επιβάρυνση στο σώμα, οδηγώντας σε πολλούς τραυματισμούς, ακόμη και τερματισμό της σταδιοδρομίας πριν καν ξεκινήσει. Όμως η συναισθηματική απελευθέρωση στη χορογραφία, βλέποντας το σώμα να παίρνει την ομορφιά της τεχνικής καθώς και η αδρεναλίνη κατά τη διάρκεια μιας παράστασης είναι εθιστικοί παράγοντες. Και όπως ο καθένας που παλεύει με τον εθισμό, όταν χαθεί η μαγεία του, αποσύρεται. Τότε είναι που ο πόνος της απώλειας αυτού του μέρους του εαυτού του, είναι σαν να θρηνεί μια πραγματική, μεγάλη απώλεια. Και ενώ δεν υπάρχει τίποτα που θα το αντικαταστήσει εντελώς, υπάρχει κάτι που έστω ως ένα βαθμό γεμίζει το κενό αυτό. Αυτό το κάτι για πολλούς χορευτές είναι η γιόγκα.

Η γιόγκα για τον χορευτή είναι σωτήρας. Η αλληλουχία των θέσεων επιτρέπει αυτήν τη δημιουργική έκφραση, ενώ η μετάβαση από στάση σε στάση, διατηρεί τη σύνδεση με το σώμα. Η γιόγκα έχει ένα ταξίδι μέσα στις άσανες, και υπάρχει πάντα κάτι νέο για να δοκιμάσει το σώμα και το μυαλό. Είναι ένα ασφαλές περιβάλλον για την αναπλήρωση ενός ”σπασμένου” σώματος.

Γνωρίζοντας λοιπόν πλέον το πόσο “εύθραυστο” μπορεί να γίνει το σώμα, πολλοί χορευτές ξεκινούν από την αρχή της χορευτικής τους καριέρας, να κάνουν γιόγκα για να βοηθήσουν τη μακροζωία της σταδιοδρομίας τους. Οι χορευτές συχνά υπερτερούν στο κομμάτι της ευλυγισίας αλλά συνήθως δεν έχουν δύναμη. Η γιόγκα αναπτύσσει δύναμη που μερικές φορές δεν μπορεί να επιτευχθεί σε ένα μάθημα χορού. Παράλληλα αποτελεί και μια ευκαιρία να χαλαρώσουν και να αναπνεύσουν και αυτό τους δίνει καλύτερη διανοητική σαφήνεια, συγκέντρωση και ηρεμία, κάτι το οποίο χρειάζονται και ενώ κάνουν πρόβες αλλά και κατά την διάρκεια μιας παράστασης, στη σκηνή.

Η γιόγκα και ο χορός μπορούν να διακριθούν σε αναπνοή με κίνηση, ή σε κίνηση με καθοδηγούμενη αναπνοή. Αυτό φανερώνει έναν σημαντικό σύνδεσμο μεταξύ αυτών των δύο το οποίο είναι η prana ή αλλιώς δύναμη ζωής, ως μέσο αναπνοής.

Η Prana δίνει κίνηση τόσο στον γιόγκι όσο και στον χορευτή. Στην ουσία μας κινεί όλους τους ανθρώπους, αλλά οι γιόγκι και οι χορευτές είναι πιο εξοικειωμένοι με την prana, με τον τρόπο χρήσης της και πώς να επωφεληθούν από αυτή. Πιο συγκεκριμένα, γιόγκι και χορευτές χρησιμοποιούν την prana ως εργαλείο, ενώ αντίθετα η πλειοψηφία του κόσμου μπορεί να μην παρατηρήσει ποτέ την αναπνοή του παρ’ ότι είναι αυτή που τον κινεί μέρα με τη μέρα. Ο περισσότερος κόσμος είναι εύκολο να τη θεωρεί δεδομένη ή να το κάνει χωρίς να το σκέφτεται ποτέ, γιατί με κάποιο τρόπο είναι πάντα εκεί.

Στην σύγχρονη εποχή, με την εξέλιξη του ανθρώπου, η αναπνοή από το σώμα έγινε μια ακούσια πράξη, ένα καθήκον που ουσιαστικά δεν νιώθει την ανάγκη να τη θυμάται. Ο καθημερινός άνθρωπος δεν το σκέφτεται ποτέ όταν εισπνέει ή εκπνέει ενώ αντίθετα ο γιόγκι και ο χορευτής, έχουν στενότερη σχέση με την prana και τη δική τους ρουτίνα αναπνοής.

Η μόνη διαφορά μεταξύ γιόγκα και χορού είναι το επίκεντρο. Κάνουμε γιόγκα από ένα μέρος μέσα στο σώμα και το μυαλό πρέπει να παραμείνει εστιασμένο εκεί καθ’όλη τη διάρκεια της πρακτικής. Ο στόχος δεν είναι η επίτευξη της «τέλειας στάσης» ούτε υπάρχει ανταγωνισμός. Ο χορός, από την άλλη πλευρά, επικεντρώνεται στην εξωτερική απόδοση, στο πώς φαίνονται οι κινήσεις και στο ποιος είναι καλύτερος χορευτής.

Αλλά τα κοινά είναι περισσότερα από τις διαφορές. Ένα ακόμα κοινό τους είναι ότι τόσο η γιόγκα όσο και ο χορός μπορούν να προσαρμοστούν σε συγκεκριμένους στόχους ή διαφορετικά επίπεδα ικανότητας μέσω τροποποιήσεων στην πρακτική, στον ρυθμό, στην ένταση αλλά και στην σωματική ανατομική εστίαση ενώ παράλληλα η γιόγκα μπορεί να λειτουργήσει και θεραπευτικά.

Για παράδειγμα, οι μπαλαρίνες μπορεί να συγκεντρωθούν μία μέρα σε ασκήσεις δαπέδου που ανοίγουν σκόπιμα τις αρθρώσεις του ισχίου. Αντίστοιχα, μπορεί να γίνει ένα μάθημα αποκατάστασης γιόγκα το οποίο να ταιριάζει σε όσους πάσχουν από τραυματισμούς στο ισχίο, εστιάζοντας σε μια σειρά από πόζες ισχίου σε συνδιασμό με διαλογισμό ώστε να ανοίξει το σώμα και να ”θεραπευτούν” οι αρθρώσεις του ισχίου.

Φιλοσοφικά, τόσο η γιόγκα όσο και ο χορός θεωρούνται ως «τρόποι να καλέσουμε την σκέψη μας πίσω στο σώμα μας για να αρδεύουμε την ύπαρξή μας με prana» (Shiva Rea, Yoga Trance Dance).

Μάλιστα, υπάρχουν αρκετές παραδόσεις χορού οι οποίες συνδέονται τόσο πολύ με αυτήν την αυτοεκπληρούμενη πραγματοποίηση που ο χορός ήταν ανέκαθεν αναπόσπαστο μέρος σε ορισμένες θρησκευτικές και άλλες πολιτιστικές τελετές. Οι ιεροί χοροί αφθονούν σε πολλές θρησκείες και συνήθως τονίζουν την ένωση μεταξύ ανθρώπου με την γη, όπως για παραδείγματα είναι οι χοροί συγκομιδής, οι χοροί βροχής και οι χοροί γονιμότητας.

Ο Ρόναλντ Σμιθ, καθηγητής ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε σε τεύχος του περιοδικού Anxiety, Stress and Coping, είπε ότι το ποσοστό τραυματισμού για τους χορευτές σε μια εταιρεία μπαλέτου για περίοδο οκτώ μηνών ήταν 61%. Οι χορευτές σε αυτή τη μελέτη, τρόπου ζωής, συμπλήρωσαν πολλά ερωτηματολόγια όπου μετρήθηκαν θετικά και αρνητικά γεγονότα της ζωής τους, καθώς και η κλίμακα άγχους απόδοσης που μέτρησε τους φόβους τους σχετικά με την κακή απόδοση. Η μελέτη επικεντρώθηκε στο άγχος ως παράγοντας τραυματισμών κατά την εκτέλεση.

Το άγχος έχει φυσικά και γνωστικά συστατικά, σύμφωνα με τον Smith. Το φυσικό άγχος περιλαμβάνει πράγματα όπως η ένταση των μυών, η νευρική εφίδρωση, οι πεταλούδες στο στομάχι,υπεραερισμός ή καρδιά που χτυπάει γρήγορα και δυνατά. Το γνωστικό άγχος χωρίζεται σε δύο μέρη: μια απώλεια ή έλλειψη εστίασης και ανησυχίας.

Υπάρχουν πολλές θεωρίες σχετικά με τους παράγοντες που προκαλούν τραυματισμούς. Το ένα είναι ότι εάν εκτελείται μία κίνηση ενώ το σώμα είναι τεταμένο, είναι πιο πιθανό να τραυματιστεί, είπε ο Σμιθ. “Ένα άλλο είναι ότι εάν το μυαλό του χορευτή δεν είναι στο καθήκον του, εάν είναι ανήσυχος ή δεν επικεντρώνεται, είναι ευκολότερο να τραυματιστεί. Βρέθηκε λοιπόν ότι είναι ένας συνδυασμός όλων των παραγόντων – απώλεια ή έλλειψη εστίασης, ανησυχία και σωματικό άγχος – που θέτουν τους χορευτές σε κίνδυνο τραυματισμού”.

Το εύρος των τραυματισμών που υπέστησαν οι χορευτές ποικίλλει, αλλά κατοικεί κυρίως στα χαμηλότερα άκρα, δηλαδή: πόδια, αστραγάλους, γόνατα και γοφούς, δηλαδή σχεδόν το 1/5 αφορά τη σπονδυλική στήλη και κάτω. Οι τραυματισμοί στα πόδια είναι πιο συχνοί στις γυναίκες ενώ οι τραυματισμοί στον αστράγαλο και τη σπονδυλική στήλη κατανέμονται ομοιόμορφα μεταξύ των φύλων.

Σύμφωνα με τα παραπάνω συμπαιρένουμε ότι ο έλεγχος του μυαλού και του σώματος αποτελεί ένα βασικό κομμάτι στην πρόληψη των τραυματισμών. Η ισορροπία πνεύματος και σώματος, αυτή η “Hatha” κατάσταση είναι τόσο βασική για έναν χορευτή. Οπότε αν συνδυάσουμε τα κοινά στοιχεία ανάμεσα στη γιόγκα και τον χορό παρατηρούμε ότι είναι σα να “κουμπώνουν” μεταξύ τους. Έτσι έγινε επιτακτική ανάγκη να αναδιθούν μορφές θεραπείας γιόγκα-χορού. Ένα κέντρο στο Σαν Φρανσίσκο προσφέρει θεραπεία μέσω Γιόγκα και Χορού, μια τάξη όπου η θεραπεία γίνεται μέσω συνειδητής κίνησης, αναπνοής, αυτο-έκφρασης και δημιουργικότητας. Με μια ακριβή προσέγγιση μυαλού και σώματος,οι μαθητές είναι σε θέση να βελτιώσουν την αυτοπεποίθησή τους και την ελευθερία τους ξυπνώντας ξανά το σώμα με τη δράση και την κίνηση. Μέσω της γιόγκα, μεταξύ άλλων, οι μαθητές διδάσκονται τεχνικές για την αντιμετώπιση της έντασης και την ενίσχυση της χαλάρωσης ώστε να αντιμετωπίσουν τους περιορισμούς του σώματος.

Στη συνύπαρξη, η γιόγκα και ο χορός είναι φυσικά συμπληρώματα μεταξύ τους.

Οι ανάγκες του χορευτή μπορούν να καλυφθούν με μια τακτική πρακτική γιόγκα. Η δυναμική, η ευελιξία, και η δημιουργικότητα του χορού μπορεί να κάνει την πρακτική της γιόγκα ενός μαθητή πιο χαριτωμένη και ευχάριστη. Μια συχνή πρακτική ashtanga vinyasa έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την καρδιο-αγγειακή απόδοση, η οποία είναι ο βασικός στόχος στην δυναμική γιόγκα αφού αποτελεί μια προπόνηση έντονη, αερόβια και πολύ πιο ευχάριστη από την άσκηση στον διάδρομο.

Η γιόγκα προωθεί και καλλιεργεί την ιδέα του τεντώματος του σώματος προς όλες τις κατευθύνσεις, την ενίσχυση των μυών του πυρήνα, καθώς και τελειοποίηση της αίσθησης της ισορροπίας, έτσι ο χορευτής έχει ελεύθερη κινήσεων. Ο λόγος που ο γιόγκι δεν χάνει εύκολα την ισορροπία του είναι ακριβώς γιατί ξέρει να κατανέμει πάντα ομοιόμορφα το βάρος του στο έδαφος, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι η στήριξη γίνεται στο ένα πόδι. Η ικανότητα «άμεσης ισορροπίας» είναι άριστη για τη στάση του σώματος και προφανώς αποτελεί ένα μεγάλο πλεονέκτημα για τον χορευτή. Η γιόγκα ενώνει σώμα με νου, κάτι που είναι απαραίτητο για τους χορευτές που θέλουν να αποφύγουν τραυματισμό χορεύοντας και παραμένοντας επικεντρωμένοι στον χορό τους όλες τις ώρες.

Συμπερασματικά, η ευεργετική σχέση της γιόγκα και του χορού δεν αμφισβητείται και κατά τη γνώμη μου όλοι οι χορευτές πρέπει να εφαρμόζουν καθημερινά πρακτικές γιόγκα για να συμπληρώσουν την χορευτική τους πρακτική.

Γιατί οι χορευτές αγαπούν τη γιόγκα!

Υπογράφει η Σύλβια Κεχαγιά, απόφοιτη του Online 200hr Yoga Teacher Training Course.